Wniosek o udostępnienie informacji publicznej – jak zaspokoić ciekawość

Ciekawość rzecz ludzka. Chcemy wiedzieć ile kosztowała budowa drogi, samochód sąsiada, jak potoczyła się sprawa karna sąsiada, w końcu pewnie jest złodziejem, wreszcie co zamierzają nasi dobry rządzący, którzy w każdej godzinie życia chcą naszego dobra (a przynajmniej chcą byśmy tak myśleli). Możemy uzyskać pożądaną przez nas wiedzę na dwa sposoby – w internecie w bazach danych (biuletyn informacji publicznej) albo na wniosek o udostępnienie informacji publicznej.

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej pozwala na dostęp do danych, które należą się obywatelom jak psu buda, ale nie ma ich nigdzie w internecie. Urzędnikom nie chce się ich publikować.

Czego możemy żądać we wniosku o udzielenie informacji publicznej

Katalog tego czym możemy zaspokoić swoją ciekawość znajduje się w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Możemy przykładowo zdobyć wyrok sąsiada o przekroczeniu prędkości, czy jakim majątkiem dysponuje lokalny watażka zwany wójtem.

Jeżeli żądamy informacji nieprzetworzonej – suche dane lub kopie wyroków/decyzji – wówczas nie musimy wykazywać żadnego interesu albo praw – wystarczy chęć wiedzy. Jednak jeśli zażądamy informacji przetworzonej – najprościej taka, która nie istnieje w chwili składania wniosku i urząd musi ją dopiero wykreować z użyciem magii. Wtedy urząd ma prawo wezwać nas do wykazania, że dana informacja przetworzona jest potrzebna w interesie publicznym. Trzeba przekonać urzędnika, że informacja jest wartościowa dla społeczeństwa a nie tylko nam – składającym.

Najczęściej urzędom nie chce się przygotowywać informacji przetworzonych. W praktyce zawsze wzywają do wykazania interesu publicznego – i często uznaje, że nie leży w interesie publicznym udostępnianie takich informacji.

Co musi zawierać wniosek o udzielenie informacji publicznej

Wniosek o udzielenie informacji publicznej musi zawierać:

• Miejscowość i data
• Nasze dane – imię, nazwisko i adres
• Nazwa i adres organu
• Treść
• Podpis

Tak samo jak w przypadku wniosku, skargi i podania – brak adresu spowoduje olanie naszego pisma przez organ. W innych przypadkach najpierw dostaniemy ostatnią szansę na poprawę swojego zachowania.

Ważna formułka

Treść wniosku najlepiej zacząć od „Realizując prawo do informacji publicznej proszę o …”. Jest to szczegół, ale istotny. Jeśli nigdzie w piśmie nie napiszemy, że jest to wniosek o udostępnienie informacji publicznej urząd może bez problemu wezwać nas do przedstawienia interesu prawnego. Oczywiście doskonale będę wiedzieć o co nam chodzi, ale będę mieli nadzieje, że odpuścimy i przestaniemy im zawracać gitarę.

Wzór wniosku o udzielenie informacji publicznej

Całość powinna się prezentować tak:

Wieś na Podlasiu, 19.07.2026 r.

Szary Obywatel,
 ul. Tomasza 16,
 59-780 Wieś na Podlasiu

Wójt Wsi na Podlasiu,
 ul. Podlaska 19,
 59-780 Wieś na Podlasiu.

Wniosek o udzielenie informacji publicznej

Realizując prawo do informacji publicznej proszę o …

Szary Obywatel

Sposób wysyłki i koszty

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysyłamy, jak w przypadku zwykłego wniosku – elektronicznie lub listownie. Natomiast jeżeli chcemy by sądy się wyspowiadały np. z sygn. akt sprawy karnej sąsiada – wówczas w grę wchodzi wyłącznie list polecony. Sądy nie muszą używać komputerów do 2029 roku.

Jeżeli zażądamy informacji, których urząd nie będzie chciał za darmo udostępnić np. kopia dokumentów – musimy liczyć się z wezwaniem do zapłaty. Urząd może zobowiązać nas, by pokryć koszty wydania informacji. Chodzi wyłącznie o koszt np. trzech kartek papieru czy prądu do kserokopiarki, nie musimy opłacać pensji urzędnika. Jeżeli nie sprzeciwimy się w ciągu 14 dni anulując wniosek – milcząco zgadzamy się na koszty.

W ciągu 14 dni od opłacenia zamówienia lub dostarczenia wniosku do urzędu musimy dostać żądane informacje.

Przykładowa odpowiedź: